پاستوریزاتور چیست؟

پاستوریزاتور چیست؟

دستگاه پاستوریزاتور یا پاستوریزاسیون تجهیزی است که برای گرم کردن کنترل شده یک محصول غذایی تا دمای مشخص و سپس سردکردن آن استفاده می شود. هدف از پاستوریزاسیون،کاهش میکروارگانیسم های بیماری زا و نامطلوب و در نتیجه افزایش ایمنی و ماندگاری محصول است. شرایط دما و زمان در این فرآیند ثابت نیست و براساس نوع ماده غذایِی، ویژگی های محصول،استانداردها و روش پاستوریزاسیون تعیین می شود.

انواع پاستوریزاتور 

پاستوریزاتورها را می توان براساس روش فرآوری،نوع محصول، ظرفیت تولید و ساختار دستگاه دسته بندی کرد. انتخاب نوع مناسب به شرایط خط تولید بستگی دارد.

کاربردهای پاستوریزاتور در صنایع غذایی

این تجهیزات در فرآوری محصولات مختلف کاربرد دارند، از جمله: 
_ شیر و فرآورده های لبنی
_ خامه
_ بستنی و ترکیبات مورد استفاده در تولید آن
_ آبمیوه ها
_ برخی نوشیدنی ها
_ سس ها و محصولات مایع
_ مخلوط هایی غذایی
_ برخی محصولات تخمیری
_ مواد اولیه مورد استفاده در صنایع غذایی
البته شرایط پاستوریزاسیون برای هر محصول متفاوت است و نمی توان یک دما و زمان ثابت را برای تمام مواد غذایی در نظرگرفت.


مزایای استفاده از پاستوریزاتور 

استفاده ازیک پاستوریزاتور مناسب می تواند مزایای متعددی برای خط تولید داشته باشد:

افزایش ایمنی محصول: کنترل حرارتی مناسب به کاهش میکروارگانیسم های بیماری زا کمک می کند و نقش مهمی در افزایش ایمنی مواد غذایی دارد.
افزایش ماندگاری: کاهش بار میکروبی می تواند باعث افزایش عمر نگهداری محصول شود؛ البته میزان ماندگاری نهایی به نوع محصول، بسته بندی،
شرایط نگهداری و عوامل دیگر نیز وابسته است.
کنترل دقیق فرآیند: در دستگاه های مجهز به سیستم کنترل اتوماتیک، پارامترهای فرآیند بادقت بیشتری کنترل می شوند و احتمال خطای انسانی کاهش
پیدا می کند.
حفظ کیفیت محصول: یکی از اهداف اصلی پاستوریزاسیون، استفاده از حرارت کنترل شده برای کاهش بار میکروبی بدون وارد کردن آسیب غیرضروری
به ویژگی های محصول است.
افزایش بهره وری خط تولید: در خطوط صنعتی، استفاده از سیستم های پیوسته و مبدل های حرارتی مناسب می تواند به افزایش ظرفیت تولید و بهینهسازی مصرف انرژی کمک کند.


هنگام خرید پاستوریزاتور به چه نکاتی توجه کنیم؟

انتخاب پاستوریزاتور مناسب تأثیرمستقیمی برکیفیت فرآیند و هزینه های تولید دارد. پیش از خرید دستگاه بهتر است موارد زیر بررسی شود:

ظرفیت تولید: ظرفیت دستگاه باید متناسب با میزان تولید روزانه و برنامه توسعه آینده کارخانه انتخاب شود. انتخاب دستگاه کوچک می تواند باعث ایجاد
گلوگاه در خط تولید شود و انتخاب بیش از حد بزرگ نیز ممکن است هزینه سرمایه گذاری و انرژی را افزایش دهد.
نوع محصول: ویژگی هایی مانند ویسکوزیته، حساسیت به حرارت، وجود ذرات، میزان چربی و ترکیبات محصول باید در طراحی و انتخاب دستگاه مورد توجه قرار گیرد.
جنس تجهیزات: در صنایع غذایی، بخش هایی از دستگاه که با محصول در تماس هستند باید از مواد مناسب و بهداشتی ساخته شوند. فولاد زنگ نزن
یا استنلس استیل مناسب صنایع غذایی یکی از متداول ترین گزینه ها برای تجهیزات فرآوری مواد غذایی است.
سیستم کنترل: سیستم کنترل دقیق دما، زمان و سایر پارامترهای فرآیند اهمیت زیادی دارد. در مدل های پیشرفته تر، امکان ثبت و پایش اطلاعات فرآیند
نیز وجود دارد.
مصرف انرژی: راندمان حرارتی دستگاه یکی از عوامل مهم در هزینه های بلندمدت خط تولید است. طراحی مناسب مبدل حرارتی و استفاده از بازیافت 
حرارت می تواند به کاهش مصرف انرژی کمک کند.
قابلیت شستشو: طراحی بهداشتی و امکان شست و شوی مؤثر دستگاه اهمیت زیادی دارد. در خطوط صنعتی، سیستم های شستوشوی درجا یاCIP
می توانند فرآیند نظافت تجهیزات را ساده تر و استانداردتر کنند.
خدمات پس از فروش و تأمین قطعات: پیش از خرید باید درباره تأمین قطعات مصرفی، تعمیرات، پشتیبانی فنی و خدمات پس از فروش سازنده نیز
تحقیق شود.


قیمت پاستوریزاتور به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت پاستوریزاتور عدد ثابتی نیست و براساس مشخصات فنی و طراحی دستگاه تغییر می کند. ظرفیت تولید، نوع پاستوریزاتور، جنس متریال،نوع مبدل حرارتی، سطح اتوماسیون، تجهیزات کنترلی، سیستم خنک کننده، امکانات شستشو و سفارشی سازی دستگاه از عوامل مؤثر بر قیمت هستند. به همین دلیل، مقایسه قیمت دو دستگاه تنها براساس ظرفیت اسمی آنها ممکن است نتیجه دقیقی نداشته باشد. بهتر است مشخصات فنی، کیفیت ساخت، راندمان انرژی، خدمات و طول عمر تجهیزات نیز در زمان تصمیم گیری بررسی شوند.


تفاوت پاستوریزاتور و استریلیزاتور چیست؟

یکی از سوالات رایج در صنایع غذایی، تفاوت پاستوریزاسیون و استریلیزاسیون است.
پاستوریزاسیون معمولاً با شرایط حرارتی ملایم تری انجام می شود و هدف آن کاهش میکروارگانیسم های بیماری زا و میکروارگانیسم های عامل فساد 
افزایش ماندگاری محصول است. در مقابل، استریلیزاسیون فرآیندی شدیدتر است که باهدف رسیدن به سطح بالاتر و حذف غیرفعال سازی کامل میکروارگانیسم ها انجام می شود. 
بنابراین نمی توان این دو فرآیند را جایگزین مستقیم یکدیگر دانست. انتخاب روش مناسب به نوع محصول، فرمولاسیون، بسته بندی، شرایط نگهداری